مصطفى النوراني الاردبيلي

73

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

سرشاخه‌هاى استخراج شده است . ساروتام به حالت متبلور به دست مىآيد . نقطه ذوب آن در گرماى 173 - 174 ، مقدار نسبى آن در گياه نسبت به اسپارتئين خيلى كمتر است . ژنيس تئين پرونتول به فرمول C 5 H 01 O 5 به وزن 23 / 170 است . ژنيس تئين ماده غير گلوسيدى است از ئيدروليز ژنيس تين و سوفوريكوزيد حاصل مىشود و ژنيس باز نيز توسط آن بدست مىآيد . ژنيس تئين علاوه بر گياه مذكور از گونه‌هاى مختلف pranus و همچنين از گياهى به نام ازتيره‌تيز استخراج گرديده است سنتز آن توسط rbeinson , buker انجام گرفت ، ژنيس تئين به صورت بلوريهاى مستطيل شكل يا ميله‌هاى شش‌گوش ، در الكل 60 درجه ولى به شكل بلورهاى سوزنى شكل و شاخه و برگ‌دار ( دندريت‌دار ) به دست مىآيد . در آب غير محلول ولى در قليائيات رقيق مىگردد و محلولى زرد رنگ ايجاد مىنمايد ترى استات آن به فرمول C 5 H 7 O 5 CH 2 CO و به صورت بلورهاى سوزنى شكل مجتمع در الكل بدست مىآيد و در گرماى 200 - 202 درجه ذوب مىشود . از حلال‌هاى مواد آلى حل مىگردد ولى در قليائيات غير محلول مىباشد . اسكول پارين به فرمول C 21 H 22 O 11 و به وزن ملكولى 40 / 462 مىباشد . از برگ گياه مذكور توسط stenhouside بدست آمده است . اسكوپارين به صورت بلوريهاى سوزنى شكل در متانول 80 درجه بدست مىآيد . در گرماى 253 درجه ذوب مىشود و در آب سرد ، اتر ، كلروفرم و بنزين غير محلول است ، ولى در آب خيلى گرم ، اتانول ، متانول ، اسيد استيك ، استات اتيل ، استس و پيريدين محلول مىباشد . فراورده‌هاى گلها اين گياه به علت دارا بودن رزين و اسكوپارين اثر مدرّى و مسهلى دارند از اين جهت در موارد آب آوردن رماتيسم مزمن و همچنين در نقرس از آنها استفاده به عمل مىآيد . در مصارف درمانى بيشتر ، الكالوئيد مؤثر آن اسپارتئين است و به صورت ملح سولفات به كار مىرود .